Toegankelijkheidsverklaring: wat erin moet, met sjabloon

Een toegankelijkheidsverklaring is een openbare pagina op je website waarin je beschrijft hoe toegankelijk je site of app is, welke onderdelen nog niet voldoen, wat je daaraan doet en waar bezoekers terechtkunnen als ze vastlopen. Voor overheden is ze verplicht. Voor bedrijven die onder de European Accessibility Act vallen, is ze de duidelijkste manier om aan de informatieplicht van de wet te voldoen. In dit artikel lees je wie een verklaring nodig heeft, wat er verplicht in moet en hoe je ze opstelt, met een sjabloon dat je meteen kunt invullen. Dit is voorlichting, geen juridisch advies: laat je situatie bij twijfel toetsen door je jurist.

Wat is een toegankelijkheidsverklaring?

Een toegankelijkheidsverklaring is een document dat de toegankelijkheid van een website of app samenvat voor de bezoeker. Het is geen keurmerk en geen belofte dat alles perfect werkt. Het is een eerlijke stand van zaken: welke norm je volgt, in welke mate je eraan voldoet, welke beperkingen er nog zijn en hoe iemand hulp krijgt.

Het W3C, de organisatie achter de WCAG-richtlijnen, noemt in zijn richtlijnen voor toegankelijkheidsverklaringen drie onderdelen die er minimaal in horen: een engagement voor toegankelijkheid, de norm die je toepast en contactgegevens voor wie op problemen stuit. Bekende beperkingen, de maatregelen die je neemt en de technische vereisten (zoals ondersteunde browsers) maken een verklaring pas echt bruikbaar.

Wie moet een toegankelijkheidsverklaring publiceren?

Dat hangt af van wie je bent en wat je aanbiedt. Er zijn twee regimes, en ze worden vaak door elkaar gehaald:

Overheden: een verplicht model

Overheidsorganisaties moeten voor elke website en app een verklaring publiceren. In Nederland gebeurt dat volgens een verplicht model, dat je op digitoegankelijk.nl en via de bijbehorende invulhulp opstelt. De verklaring krijgt daar een status van A (voldoet volledig) tot E (geen verklaring), en verwijst naar een onderzoeksrapport en een plan voor de openstaande punten. Ook de Belgische overheden werken met een vast model dat naar de norm EN 301 549 verwijst.

Bedrijven: toegankelijkheidsinformatie onder de EAA

Bedrijven die onder de European Accessibility Act vallen, zoals webshops en consumentenbanken, kennen geen verplicht model. De richtlijn (Richtlijn (EU) 2019/882, bijlage V) vraagt wel dat je publiek uitlegt hoe je dienst aan de toegankelijkheidseisen voldoet. De FOD Economie maakt dat voor België concreet in zijn guidelines voor toegankelijke e-handelsdiensten: in je algemene voorwaarden of in een gelijkwaardig document, zoals een toegankelijkheidsverklaring, moet je altijd:

• een algemene beschrijving van de dienst geven;
• uitleggen hoe de dienst werkt;
• aangeven hoe je de toegankelijkheidsvoorschriften toepast.

De FOD voegt toe dat je zowel de mogelijkheden als de beperkingen toelicht, en dat die informatie zelf toegankelijk moet zijn zolang de dienst bestaat. Of je onder de wet valt en welke overgangstermijnen gelden, lees je in ons artikel over de European Accessibility Act.

Wat moet er in een toegankelijkheidsverklaring?

Combineer je de wettelijke informatieplicht met wat het W3C aanraadt, dan kom je op deze onderdelen. Voor een bedrijf onder de EAA zijn de eerste zes in de praktijk het minimum.

1. Scope. Voor welke website, subdomeinen of apps geldt de verklaring?
2. Beschrijving van de dienst. Wat kan een bezoeker doen, en hoe verloopt het: zoeken, bestellen, betalen, retourneren?
3. Toegepaste norm. Meestal WCAG 2.1 niveau AA, de norm die de Europese standaard EN 301 549 overneemt. Bouw je al naar WCAG 2.2, vermeld dat dan.
4. Nalevingsstatus. Volledig, gedeeltelijk of niet conform, met een korte toelichting.
5. Bekende beperkingen. Welke onderdelen voldoen nog niet, waarom, welk alternatief je intussen biedt en wanneer het opgelost is.
6. Contact en opvolging. Waar meldt iemand een probleem (e-mail, telefoon, formulier), wie volgt op en binnen welke termijn je antwoordt.
7. Hoe je getest hebt. Een eigen controle, een externe audit, automatische tools en handmatige tests, met de datum van de laatste test.
8. Technische vereisten. Op welke technologieën de site steunt (HTML, CSS, JavaScript) en met welke browsers en hulpsoftware je getest hebt.
9. Datum. Wanneer de verklaring is opgesteld en voor het laatst bijgewerkt.
10. Klachtroute. Waar iemand terechtkan als je niet reageert. In België is dat voor webshops en bankdiensten de Economische Inspectie van de FOD Economie.

Sjabloon: toegankelijkheidsverklaring voor een bedrijfswebsite

Dit sjabloon is bedoeld voor een private website of webshop. Vervang alles tussen vierkante haken en schrap wat niet op jou van toepassing is. Laat de definitieve tekst bij twijfel nalezen door je jurist, zeker als je onder de EAA valt.

Toegankelijkheidsverklaring

[Bedrijfsnaam] wil dat iedereen [website-adres] kan gebruiken, ook
mensen met een visuele, auditieve, motorische of cognitieve beperking.

Voor welke website geldt deze verklaring?
Deze verklaring geldt voor [website-adres] en [eventuele subdomeinen
of apps].

Wat kun je op deze website doen?
Op deze website kun je [producten bekijken, bestellen en betalen /
een afspraak boeken / een account beheren]. [Korte beschrijving van
het verloop: zoeken, winkelmand, afrekenen, retourneren.]

Welke norm volgen we?
We toetsen deze website aan de Web Content Accessibility Guidelines
(WCAG) 2.1, niveau AA, zoals opgenomen in de Europese norm EN 301 549.

Hoe toegankelijk is de website?
Deze website is [volledig / gedeeltelijk / niet] conform met WCAG 2.1
niveau AA. [Korte toelichting.]

Wat werkt nog niet?
- [Onderdeel]: [probleem]. Alternatief: [bijvoorbeeld bestellen via
  telefoon of e-mail]. Gepland opgelost: [maand en jaar].
- [Onderdeel]: [probleem]. Alternatief: [...]. Gepland opgelost: [...].

Hoe hebben we getest?
Laatste controle op [datum], door [eigen team / externe partij], met
automatische tools en handmatige tests met toetsenbord en schermlezer
op [browsers en hulpsoftware].

Loop je vast?
Meld het via [e-mailadres], [telefoonnummer] of [formulier]. We
bevestigen je melding binnen [aantal] werkdagen en zoeken samen een
oplossing.

Ben je niet tevreden met ons antwoord?
[België, webshops en bankdiensten:] Je kunt een klacht indienen bij
de Economische Inspectie van de FOD Economie.

Deze verklaring is opgesteld op [datum] en voor het laatst bijgewerkt
op [datum].

Plaats de verklaring op een eigen pagina, bijvoorbeeld /toegankelijkheid/, en link er vanuit je footer naar, zodat ze vanaf elke pagina bereikbaar is. Verwijs er ook naar vanuit je algemene voorwaarden. Maak de pagina zelf uiteraard toegankelijk: echte koppen, een leesbare lettergrootte en geen PDF als enige versie.

Welke fouten zie je vaak?

De meeste verklaringen falen niet op vorm, maar op geloofwaardigheid. Dit zijn de patronen die we het vaakst tegenkomen:

• Een gekopieerde tekst zonder test erachter. Een verklaring die “volledig conform” meldt terwijl het contactformulier geen labels heeft, ondermijnt je vertrouwen sneller dan een eerlijke “gedeeltelijk”.
• Geen werkend contactpunt. Een algemeen infoadres dat niemand opvolgt, is geen meldpunt. Noem wie opvolgt en binnen welke termijn.
• Beperkingen zonder plan. Openstaande punten benoemen mag, maar zonder alternatief en datum is het een excuus.
• Nooit bijgewerkt. Na een redesign, een nieuwe betaalmodule of een nieuw thema klopt de verklaring van vorig jaar niet meer.
• Een overlay als bewijs. Een toegankelijkheidsplugin vermelden alsof die conformiteit garandeert, is misleidend. Plugins lossen structurele problemen in je code zelden op.

Welke fouten een test meestal blootlegt, lees je in ons overzicht van veelgemaakte fouten in webtoegankelijkheid.

Hoe kom je aan de informatie voor je verklaring?

Een verklaring schrijf je pas nadat je weet waar je staat. Begin met een snelle scan van je belangrijkste pagina’s, bijvoorbeeld met onze toegankelijkheidscheck, die automatisch detecteerbare fouten op je homepage, een productpagina en een formulier toont. Vul dat aan met een handmatige test: navigeer met alleen het toetsenbord, laat een schermlezer je bestelproces voorlezen en zoom in tot 200 procent. Wat elk WCAG-criterium betekent en wie in je team het bezit, staat in onze WCAG 2.1 AA-checklist.

De beperkingen die je vindt, worden de lijst “Wat werkt nog niet?” in je verklaring. De fixes plan je volgens het stappenplan in je bestaande website toegankelijk maken.

Veelgestelde vragen

Is een toegankelijkheidsverklaring verplicht voor bedrijven?

Niet als apart document. Bedrijven onder de European Accessibility Act moeten wel publiek beschrijven hoe hun dienst werkt en hoe ze de toegankelijkheidseisen toepassen, in hun algemene voorwaarden of een gelijkwaardig document. Een toegankelijkheidsverklaring is daar de meest gebruikte en duidelijkste vorm voor.

Mag ik een generator gebruiken?

Ja, als vertrekpunt. Het W3C biedt een gratis generator voor toegankelijkheidsverklaringen, en Nederlandse overheden gebruiken een eigen invulhulp. Een generator maakt de structuur, maar de inhoud (status, beperkingen, contact) moet uit je eigen test komen.

Hoe vaak moet ik de verklaring bijwerken?

Minstens jaarlijks, en meteen na elke grote wijziging aan je website, zoals een redesign, een nieuw thema of een nieuwe betaalmodule. Zet de datum van de laatste update zichtbaar onderaan.

Wat als mijn site nog niet conform is?

Schrijf dat dan eerlijk op. Een verklaring met de status “gedeeltelijk conform”, een lijst bekende beperkingen, alternatieven en geplande data is geloofwaardiger dan een te mooie belofte, en toont dat je werk maakt van toegankelijkheid.

De korte samenvatting

Een toegankelijkheidsverklaring vertelt bezoekers eerlijk hoe toegankelijk je website is, wat nog niet werkt en waar ze terechtkunnen. Overheden volgen een verplicht model; bedrijven onder de EAA moeten in hun voorwaarden of een gelijkwaardig document beschrijven hoe hun dienst werkt en hoe ze de toegankelijkheidseisen toepassen. Gebruik het sjabloon hierboven, vul het in op basis van een echte test en werk het bij na elke grote wijziging.

Wil je weten waar je website vandaag staat en wat er in je verklaring hoort? Bekijk hoe we audit, herstel en verklaring aanpakken op onze pagina over digitale toegankelijkheid, of neem contact op.